PUKALSKI Józef Alojzy (1798-1885)

bppukalskiSyn Jana i Józefy z d. Patrizi. Matka była zniemczoną Włoszką. Józef urodził się 15 III w Cieszynie. Naukę gimnazjalną i studia filozoficzne odbywał w mieście rodzinnym, studia teologiczne w Ołomuńcu, gdzie 22 IX 1821 r. przyjął święcenia kapłańskie, po czym pracował jako wikariusz w Skoczowie. Inkardynowany do diecezji tarnowskiej w 1830 r. objął probostwo w Wilamowicach, gdzie duży procent stanowiła ludność pochodzenia niemieckiego (obecnie sądzi się, że jest to osobna grupa etniczna pochodzenia niderlandzkiego). 30 I 1846 r. został instytuowany na probostwo w Żywcu i mianowany dziekanem dekanatu bialskiego. Jako proboszcz żywiecki odrestaurował kościół, remontował plebanię, uporządkował archiwum parafialne. Zaprowadził „Księgę kapłanów pracujących w parafii żywieckiej”. Dbał też o szkołę, szpital i ubogich. Doceniany przez władze kościelne został odznaczony EC oraz RM. 18 V 1851 r. został kanonikiem kapituły katedralnej tarnowskiej. 31 VII 1851 r. otrzymał od cesarza nominację na biskupa tarnowskiego. 15 III 1852 r. prekonizowany przez Piusa IX, sakrę biskupią przyjął 23 V 1852 r. w Wiedniu z rąk nuncjusza Michała Viale-Prela w asyście biskupów Leonharda i Zinnera. 29 VI 1852 r. odbył ingres do katedry tarnowskiej.

Jako biskup troszczył się o sprawy seminarium duchownego i o powołania do kapłaństwa. Za jego rządów rozbudowano seminaryjną kaplicę, zreorganizowano bibliotekę, sprowadzono siostry boromeuszki, którym powierzono sprawy gospodarcze. Troską otaczał duchowieństwo, organizował rekolekcje dla księży. Utworzył dwa nowe dekanaty i kilka parafii. Pod koniec jego rządów nastąpił podział diecezji i jej część zachodnią odstąpiono diecezji krakowskiej na mocy bulli Leona XIII Sanctae Apostolicae Sedis z 10 I 1880 r. Odłączono od diecezji tarnowskiej dekanaty: bialski, oświęcimski, skawiński, wadowicki oraz część dekanatu wielickiego, dobczyckiego, myślenickiego i makowskiego. Łącznie 101 parafii, 329 364 wiernych.

Z szacunkiem odnosił się bp J. Pukalski do swego poprzednika, bpa J. Wojtarowicza, usuniętego z biskupstwa tarnowskiego przez władze austriackie. Wziął udział w jego pogrzebie w Krakowie 2 VI 1875 r.

Był lojalny wobec Stolicy Apostolskiej. Na Soborze Watykańskim I, wraz z biskupami austriackimi, opowiedział się przeciw ogłoszeniu dogmatu o nieomylności papieskiej iuxta modum, kiedy jednak dogmat został sformułowany, przyjął go bez zastrzeżeń.

Był gorliwym duszpasterzem. Dwukrotnie wizytował rozległą diecezję. Księżom nakazywał udawać się do miejscowości bardziej oddalonych od kościoła parafialnego i tam w domach prywatnych katechizować dzieci i starszych. Podczas wizytacji kanonicznych przepytywał młodzież z katechizmu; nieraz długo, przez kilka godzin.

Był też mecenasem „względem uczącej się młodzieży”. Ustanowił wieczyste stypendium dla jednego ucznia gimnazjum tarnowskiego, a trzydziestu uczniom przyznał miesięcznie zapomogi. W testamencie wyraził życzenie, „aby połowa jego majątku [...] obrócona była na stypendia dla biednych uczniów”.

Po 1863 r. popierał reerekcję i rozwój bractw religijnych w parafiach. Wznawiały więc swoją działalność bractwa różańcowe, szkaplerzne i inne. Za jego rządów powstały pierwsze stowarzyszenia społeczne i religijne, dobroczynne, naukowe i rzemieślnicze, m.in. „Gwiazda Tarnowska” (wcześniej „Gwiazdka”), tarnowska Bursa św. Kazimierza i wadowicka im. Batorego. W testamencie zapisał bursie tarnowskiej 500 złr., a wadowickiej – 1000.

Życzliwie odnosił się do zakonów. Pozwolił osiedlić się w Tarnowie księżom filipinom usuniętym z Gostynia w zaborze pruskim i siostrom urszulankom, podobnie jak filipini, wydalonym z Wielkopolski. Był częstym gościem u benedyktynek w Staniątkach. Kierował gorliwych kapłanów na stanowiska katechetów w tamtejszej szkole. W tym klasztorze miało miejsce dwukrotne spotkanie Episkopatu galicyjskiego. Cieszył się autorytetem i szacunkiem tego Episkopatu. W 1859 r. był jednym z kandydatów na arcybiskupstwo lwowskie, a w 1870 r. na biskupstwo przemyskie.

Odznaczał się wielką pobożnością i wielką czcią Matki Bożej. Na czas jego rządów przypada znaczne ożywienie ducha religijnego w diecezji. Po rozruchach, zamieszkach i niepokojach nastały w niej lata stabilności. Po ciągłych zmianach, krótkich rządach poprzedników bpa Pukalskiego jemu było dane rządzić 33 lata. Otaczał się ludźmi zdolnymi i dobrej woli, których inicjatywę popierał. Starał się też, aby na czele ważnych instytucji znalazły się w godnych rękach i miały zapewnioną ciągłość. Ks. M. Leśniak był rektorem seminarium duchownego przeszło 30 lat, ks. M. Król prawie 30 lat proboszczował w katedrze.

Prowadząc procesję po katedrze na zakończenie starego 1884 roku zaziębił się i zachorował na zapalenie płuc. Zmarł 6 I 1885 r. spoczywa w podziemiach kaplicy pw. św. Józefa na Starym Cmentarzu w Tarnowie.

 

Źródło: Ks. A.Nowak, SŁOWNIK BIOGRAFICZNY KAPŁANÓW DIECEZJI TARNOWSKIEJ 1786-1985, Tom I. Biskupi i kanonicy, Tarnów 1999.

Szukaj w serwisie

Search - K2 Improved Search Plugin by Offlajn
Przeszukuj - Kategorie
Przeszukuj - Kontakty
Przeszukuj - Artykuły
Przeszukuj - Doniesienia
Przeszukuj - Tagi

Kalendarium Biskupa

KALENDARZ LITURGICZNY


23 maja
Czwartek 5 Tygodnia Wielkanocnego
Liturgia Godzin:
wł. z dn. powsz. (Psałterz: I Tydzień)
Msza św.:

wł. z dn. powsz., pf. wielk. (nr 20-24)
Dz 15, 7-21; Ps 96(95), 1-2. 3 i 10; J 15, 9-11

Adoracja:
Tuchów – Nawiedzenia NMP i Swoszowa
Zmarli kapłani:

1990 Ks. Klemens Ziomek, rez. w Nagoszynie
2017 Ks. Józef Słowik, em. prob. w Czarnym Potoku

Mapa

Adres

KURIA DIECEZJALNA

33-100 Tarnów, ul. Legionów 30
tel. centrala 14-63-17-300, fax 14-63-17-309
e-mail:kuria(at)diecezja.tarnow.pl

Znajdź nas na:

facebook a youtube a
twitter a flickr a

Please publish modules in offcanvas position.

INFORMACJA DOTYCZĄCA PLIKÓW COOKIES
Informujemy, iż w celu optymalizacji treści dostępnych w naszym serwisie, dostosowania ich do Państwa indywidualnych potrzeb korzystamy z informacji zapisanych za pomocą plików cookies na urządzeniach końcowych użytkowników. Pliki cookies użytkownik może kontrolować za pomocą ustawień swojej przeglądarki internetowej. Dalsze korzystanie z naszego serwisu internetowego, bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej oznacza, iż użytkownik akceptuje stosowanie plików cookies. Czytaj więcej Polityka prywatności Informację cookies strony internetowej zapewnia diecezja.tarnow.pl